Egzamin notarialny to jedno z najważniejszych wyzwań na drodze do wykonywania zawodu notariusza. Jest to trzydniowy sprawdzian wiedzy, praktycznych umiejętności oraz zdolności do stosowania prawa w realnych sytuacjach. Kandydaci muszą opracować projekty aktów notarialnych, a także przygotować uzasadnienia decyzji zgodnych z obowiązującymi przepisami. To egzamin, który wymaga nie tylko doskonałej znajomości ustaw – Prawo o notariacie, lecz także umiejętności logicznego myślenia, analizy i precyzyjnego formułowania treści. Ogłoszenie o egzaminie notarialnym w 2025 roku potwierdza, że Minister Sprawiedliwości wyznaczył konkretne terminy oraz szczegółowe zasady przystąpienia. Z tego powodu każdy zdający powinien odpowiednio wcześnie zaplanować przygotowania, uwzględniając zarówno wymagania formalne, jak i praktyczne aspekty nauki. W niniejszym artykule przyjrzymy się krok po kroku, jak wygląda egzamin i jak skutecznie się do niego przygotować.
Czym jest egzamin notarialny?
Egzamin notarialny to państwowy sprawdzian kompetencji, który ma potwierdzić, że kandydat posiada wiedzę prawniczą i umiejętności praktyczne niezbędne do wykonywania zawodu notariusza. Jego celem jest ocena zdolności do redagowania aktów notarialnych, analizy problemów prawnych oraz stosowania przepisów zgodnie z zasadami prawa.
To egzamin końcowy po aplikacji notarialnej lub alternatywnych ścieżkach przewidzianych w ustawie – Prawo o notariacie. Zdanie go jest warunkiem niezbędnym do uzyskania powołania na stanowisko notariusza w Rzeczypospolitej Polskiej.
Kto może przystąpić do egzaminu notarialnego?
Do egzaminu notarialnego dopuszczone są przede wszystkim osoby, które ukończyły aplikację notarialną i posiadają zaświadczenie o jej odbyciu. Kandydaci muszą wykazać się znajomością prawa materialnego i umiejętnością jego zastosowania w praktyce kancelarii notarialnej.
Oprócz absolwentów aplikacji, ustawodawca przewidział również alternatywne drogi. Z egzaminu mogą skorzystać m.in. osoby, które zdały wcześniej egzamin adwokacki, radcowski, sędziowski lub prokuratorski. Do egzaminu mogą podejść również doktorzy nauk prawnych czy pracownicy sądów i trybunałów, którzy przez okres co najmniej 4 lat w okresie nie dłuższym niż 6 lat wykonywali wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane z czynnościami notariusza.
Przepisy szczegółowe, o których mowa w art. 12 § 2–2b ustawy – Prawo o notariacie, określają, kto – poza aplikantami – ma prawo złożyć wniosek o dopuszczenie do egzaminu notarialnego.
Terminy egzaminu notarialnego w 2025 roku
Minister Sprawiedliwości ogłosił, że egzamin notarialny w 2025 roku odbędzie się w dniach 2, 3 i 4 września. Każdego dnia zdający będą rozwiązywać jedno zadanie: w pierwszym i drugim dniu opracują projekty aktu notarialnego, a w trzecim przygotują projekt odmowy dokonania czynności notarialnej albo inny akt.
Wnioski o dopuszczenie do egzaminu notarialnego należy składać do lipca lub sierpnia 2025 roku – w zależności od podstawy prawnej uprawniającej do podejścia do egzaminu. Termin graniczny wynosi 21 lipca 2025 r. dla kandydatów z art. 12 § 2–2b ustawy oraz 12 sierpnia 2025 r. dla absolwentów aplikacji notarialnej.
Ogłoszenie o egzaminie notarialnym – co zawiera?
Ogłoszenie o egzaminie notarialnym publikowane przez Ministra Sprawiedliwości określa szczegółowe terminy i zasady przeprowadzania egzaminu. Wskazuje ono, kto może złożyć wniosek o dopuszczenie do egzaminu notarialnego, jakie dokumenty należy dołączyć i w jakim terminie. Zawiera również informację o wysokości opłaty egzaminacyjnej oraz numer rachunku bankowego do wpłaty.
W ogłoszeniu wymienione są komisje egzaminacyjne wraz z ich siedzibami. Każdy kandydat składa wniosek w izbie notarialnej właściwej ze względu na miejsce zamieszkania lub, w przypadku osób przebywających poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w wybranej izbie. Dzięki temu egzamin odbywa się równolegle w kilku ośrodkach w całym kraju.
Istotne jest również to, że w ogłoszeniu znajdziemy precyzyjne wskazanie wymaganych załączników, np. zaświadczenie o odbyciu aplikacji notarialnej czy kopię dokumentu potwierdzającego ukończenie wyższych studiów prawniczych. Brak któregokolwiek z wymaganych elementów może skutkować odmową dopuszczenia do egzaminu.
Ile kosztuje egzamin notarialny?
Opłata za egzamin notarialny w 2025 roku wynosi 3 266,20 zł. Jest to kwota stała, niezależna od miejsca przystąpienia do egzaminu, i musi zostać uiszczona w całości przed upływem terminu składania wniosku o dopuszczenie.
Wpłatę należy wnieść na rachunek Ministerstwa Sprawiedliwości w Narodowym Banku Polskim. W tytule przelewu należy podać imię i nazwisko zdającego oraz nazwę miasta będącego siedzibą komisji egzaminacyjnej. To ważne, ponieważ błędne oznaczenie może spowodować problemy z prawidłowym zaksięgowaniem opłaty.
Jak przebiega egzamin notarialny?
Egzamin notarialny trwa trzy dni. Każdego dnia zdający otrzymuje inne zadanie – w pierwszym i drugim dniu opracowuje projekt aktu notarialnego, natomiast w trzecim przygotowuje projekt odmowy dokonania czynności notarialnej, uzasadnienie jej dopuszczalności albo projekt czynności notarialnej innej niż akt notarialny.
Na każde zadanie przeznacza się 360 minut. Czas ten może zostać wydłużony o połowę w przypadku osób niepełnosprawnych, które wraz z wnioskiem o dopuszczenie do egzaminu złożą wymagane dokumenty. Przewidziano także szczególne prawa dla zdających, np. przerwy dla osób karmiących dziecko piersią.
W trakcie egzaminu oceniane jest nie tylko poprawne zastosowanie przepisów prawa, ale również logika rozumowania, umiejętność argumentacji i precyzja językowa. Dlatego egzamin wymaga od zdających nie tylko wiedzy teoretycznej, lecz także umiejętności praktycznych zdobytych podczas aplikacji i pracy w kancelarii notarialnej.
Jak przygotować się do egzaminu notarialnego?
Przygotowania do egzaminu notarialnego warto rozpocząć z dużym wyprzedzeniem. Niezbędne jest stworzenie planu nauki obejmującego regularne powtórki oraz systematyczne rozwiązywanie kazusów. Dobrze zaplanowany harmonogram pozwala uniknąć chaosu i daje pewność, że wszystkie kluczowe zagadnienia zostaną powtórzone przed terminem egzaminu notarialnego.
Ważnym elementem przygotowań jest korzystanie z aktów prawnych w aktualnym brzmieniu. Szczególne znaczenie ma ustawa – Prawo o notariacie, kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy dotyczące prawa cywilnego i gospodarczego. Warto także sięgać do orzecznictwa Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego, aby lepiej rozumieć praktyczne zastosowanie przepisów w Rzeczypospolitej Polskiej.
Oprócz teorii konieczne jest ćwiczenie praktycznych umiejętności. Należy opracowywać projekty aktów notarialnych, analizować wzory dokumentów i porównywać je z rozwiązaniami stosowanymi w kancelarii notarialnej. Dzięki temu w trakcie egzaminu nie zaskoczy nas forma ani styl wymaganych pism.
Nie można zapominać o aspekcie psychologicznym. Egzamin trwa trzy dni i wymaga odporności na stres. Pomocne są techniki zarządzania czasem, ćwiczenia relaksacyjne oraz wcześniejsze symulacje pracy w warunkach egzaminacyjnych.
Najczęstsze błędy zdających
Jednym z powtarzających się błędów jest nieuwzględnienie wszystkich wymagań formalnych. Brak właściwego załącznika, błędny tytuł przelewu czy złożenie wniosku po terminie mogą spowodować, że komisja odmówi dopuszczenia kandydata do egzaminu.
Drugim typem błędów są uchybienia merytoryczne. Zdarza się, że zdający nie analizują całego stanu faktycznego, ograniczają się do powołania przepisu bez uzasadnienia lub nie przedstawiają poprawnego projektu aktu. Kluczem do sukcesu jest kompleksowe podejście i dbałość o każdy szczegół.
Prawa zdających – osoby niepełnosprawne i karmiące
Ustawa przewiduje szczególne prawa dla osób z niepełnosprawnościami. Każdej części egzaminu notarialnego towarzyszy możliwość wydłużenia czasu o połowę, jeżeli kandydat złoży odpowiednie zaświadczenie lekarskie i dokumenty potwierdzające niepełnosprawność.
Szczególne uprawnienia dotyczą również kobiet karmiących. Mają one prawo do dwóch przerw w każdej części egzaminu – po 30 lub 45 minut – które nie są wliczane do czasu przeznaczonego na rozwiązanie zadania. Dzięki temu możliwe jest pogodzenie obowiązków rodzinnych z udziałem w egzaminie.
Komisja egzaminacyjna ma obowiązek poinformować Ministra Sprawiedliwości o przyznaniu zdającemu dodatkowych uprawnień. Taka procedura zapewnia przejrzystość i równe traktowanie wszystkich kandydatów.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy egzamin notarialny jest bardzo trudny?
Zdawać go mogą tylko osoby z odpowiednim przygotowaniem, ponieważ egzamin należy do najbardziej wymagających wśród zawodów prawniczych. Kandydaci muszą wykazać się wiedzą dogłębną oraz praktyką w konstruowaniu aktów notarialnych i innych dokumentów.
Kiedy trzeba złożyć wniosek o dopuszczenie?
Termin zależy od podstawy prawnej. Kandydaci z art. 12 § 2–2b ustawy mają czas do 21 lipca 2025 r., a absolwenci aplikacji notarialnej do dnia 12 sierpnia 2025 r. Niedotrzymanie terminu skutkuje odrzuceniem złożonym wnioskiem.
Czy istnieją rozporządzenia regulujące przebieg egzaminu?
Tak. Oprócz ustawy – Prawo o notariacie, Minister Sprawiedliwości wydaje akty wykonawcze, czyli rozporządzenia. Określają one m.in. sposób działania komisji egzaminacyjnych.
Czy można odwołać się od wyniku egzaminu?
Tak, zdający mają prawo wnieść odwołanie. W takim przypadku komisja przekazuje akta Ministrowi Sprawiedliwości, który podejmuje ostateczne rozstrzygnięcie.
Egzamin notarialny w Rzeczypospolitej Polskiej to wyzwanie, które wymaga połączenia wiedzy teoretycznej i praktycznej, a także wytrwałości w przygotowaniach. Kandydaci muszą pamiętać o formalnościach, w tym o terminowym złożeniu wniosku o dopuszczenie, opłacie oraz komplecie wymaganych dokumentów.
Choć egzamin jest wymagający, każdy, kto będzie go zdawać, musi liczyć się z wysiłkiem, ale jego zdanie otwiera drzwi do prestiżowego zawodu i pozwala na samodzielne prowadzenie kancelarii notarialnej. Dzięki rzetelnemu przygotowaniu i wsparciu najnowszych materiałów prawniczych każdy kandydat ma realną szansę, aby zdać i rozpocząć karierę notariusza.
